Husinska buna - Dan rudara Bosne i Hercegovine | Video

Dec
21

Husinska buna je jedan od najvažnijih historijskih događaja u BiH. Husinska buna bila je oružani otpor rudara iz rudnika Kreke protiv nasilja organa državne vlasti u toku generalnog štrajka rudara Bosne i Hercegovine, i to od 21. do 28. decembra 1920. godine. Buna je nazvana po rudarskom selu Husino kod Tuzle.

Štrajk je izbio zbog vladinog kršenja sporazuma o visini nadnica, koji je ona sama potpisala. Štrajk je proglašen subverzivnim. U njemu je učestvovalo oko 7.000 radnika, a vodila ga je Komunistička parija preko Saveza rudara, na čelu sa Mitrom Trifunovićem Učom.
 
Rudarske porodice u Brezi, Tuzli i Zenici iseljene su iz državnih stanova, a rudari mobilisani. Više od 300 iseljenih rudara iz Kreke, pretežno Slovenaca, povuklo se sa štrajkačkim odborom u Husino i druga sela kraj Tuzle. Njihov otpor vojsci, žandarmeriji i „Narodnoj gardi“, koje su pokušale da strance protjeraju, a domaće rudare primoraju na posao, u krvi je ugušen 28. decembra 1920.
 
Poginulo je sedam, a ranjeno više desetina rudara i seljaka. Uhapšeno je oko 400 lica koji su se solidarisala sa štrajkačima. Surovi obračun policije i žandarmerije s rudarima u Bosni i Hercegovini izazvao je opšti revolt i protestne akcije radnika širom zemlje.
Trinaest mjeseci kasnije husinska buna je dobila epilog u velikom sudskom procesu vođenom u Tuzli u januaru i februaru 1922. Optužnica je teretila 350 rudara, a suđeno je 20-orici učesnika. Jure Kerošević, optužen za ubistvo žandara, osuđen je na smrt vješanjem, a 10 rudara na vremenske kazne od jednog do 15 mjeseci.
Protiv tog suđenja i za spašavanje Keroševića vođena je u zemlji i inostranstvu akcija solidarnosti, pa su vlasti bile prisiljene da mu zamjene kaznu smrti za 20 godina robije.
 
Husinska buna bila je jedna od najvažnijih klasnih borbi na ovim prostorima. Sindikalni pokret rudara "Kreke" 1920. je pokrenuo pitanje prava na rad i ravnopravnost. Danas, toliko godina poslije, rudari, ali i svi radnici ove zemlje, bačeni su na dno egzistencijalne kaljuže. Poniženi i uvrijeđeni, kontinuirano obespravljeni i gladni, kopaju svoje tunele, ali ih mrak čeka iza svakog kraja. 
 
Televizija Sarajevo je 1980. godine snimila TV dramu pod  nazivom "Husinska buna". Veljko Radović je napisao scenario, a Sava Mrmak režirao film. Glavne uloge u filmu igraju: Dragan Jovičić, Bert Sotlar, Rejhan Demirdžić, Rudi Alvađ, Marko Todorović, Vlado Kerošević.
 
 
 
Pripremila: D. Mueller, AbrašMedia.info